Eline's kunstblog
Eline Vulsma over kunst en meer
Kunst in het wild (10): de Sfinx
Categories: Kunst in het wild

Dit onderwerp zat al een tijdje in de pen en heeft dus niets met de recente gebeurtenissen in Egypte te maken. In Amsterdam heb ik op twee plekken vijf sfinxen gefotografeerd. Ze dienen als ornament voor de poort van het Wertheimpark en een bankje op Zorgvlied.

Wat was de oorsprong van de half leeuw half mens? De sfinx komt in verschillende culturen voor. De Egyptische sfinx, zoals die van Gizeh, is natuurlijk heel bekend. Maar de Amsterdamse sfinxen zijn half leeuw, half vrouw. Die variant komt uit het oude Griekenland. De Griekse variant heeft ook nog vleugels. In tegenstelling tot de ‘brave’ Egyptische tempelwachter, is de Griekse sfinx een gemeen typje. Als je haar raadsel niet oplost, kom je er niet langs. Ze eet je voor straf gewoon op.

 

Oppassen dus voor de sfinxen bij de poort van het Wertheimpark. Er staat een aardige historie van de beelden op http://www.buitenbeeldinbeeld.nl/Amsterdam_C/Sfinxen.htm Daaruit blijkt dat de huidige, marmeren beelden pas in 1982 zijn geplaatst. Het Wertheimpark is ontstaan uit een groter park (1812), dat diende als Parktuin voor een theater. De sfinxen op de poort waren oorspronkelijk van zink. Rond 1948 zijn de toen vervallen sfinxen verwijderd. Buurtbewoners deden in 1977 een beroep op burgemeester Polak om nieuwe sfinxen te plaatsen. En met succes, want in 1982, bij het 300-jarig bestaan van de Plantagebuurt, werd de poort opgesierd met twee marmeren sfinxen. Ze zijn gemaakt door beeldhouwer Hans ‘t Mannetje.

Het bankje op Zorgvlied telt maar liefst drie sfinxen. Ik kon er niets over vinden, ook niet in het recentelijk verschenen boekje over Zorgvlied. Daarom maar een mailtje gestuurd. Arpad Nesvadba, Hoofd Zorgvlied, vertelt erover: “Het bankje is een gift. Wij noemen het “de notarisbank”. De schenker had het eerst in de tuin staan en na zijn verhuizing in de opslag gehouden. De bank vervult de functie van zitplaats, verzamelplaats, maar bovenal die van herkenningspunt. Op deze bank oriënteren velen zich als zij over Zorgvlied wandelen en het past goed bij de oude rijke stijl van de beide aanliggende grafwijken Zocher-Rechts en Zocher-Links. Tevens verwijst het naar de oorspronkelijke functie van Zorgvlied, die van buitenplaats.”

Een mooie plek dus om na te denken over het raadsel der raadsels: de dood. Komende week zal ik het bankje weer passeren op weg naar mijn vaders graf.


Comments are closed.