Bij Rubens denk je al snel aan weelderige vrouwen. Die waren in zekere mate aanwezig in de nieuwe tentoonstelling in de Hermitage, ‘Rubens, Van Dyck & Jordaens’. De titel geeft de ‘grote drie’ van de tentoonstelling weer, maar er hing ook veel werk van andere Vlaamse tijdgenoten. Die schilderden net zo goed ‘Rubens vrouwen’. Aangezien ik meer geïnteresseerd ben in dieren en voorwerpen op schilderijen, heb ik de tentoonstelling met een wat andere bril bekeken.

Het schilderij Venus en Amor bijvoorbeeld (Hendrick van Balen / Jan Brueghel I), is voor mij Venus en de cavia’s. Ze zijn heel klein afgebeeld rechts onderin, als symbolen van vruchtbaarheid. Nooit geweten dat cavia’s vruchtbaarheid symboliseren. Cleopatra, met een wel erg Westers uiterlijk, heeft een klein slapend hondje op haar schoot. Dat maakt voor mij het schilderij. Hoewel – de nar trekt ook wel veel aandacht. (Het feestmaal van Cleopatra / Jacob Jordaens). Het eekhoorntje op de kruiwagen in het schilderij ‘De ontmoeting van Sint Antonius en Paulus de Heremiet’ (David Teniers II) is een piepklein, leuk detail.

Dieren in de hoofdrol zijn er ook. Mijn favoriet is ‘Het vogelconcert’ van Frans Snijders. De vechtende honden (Paul de Vos) spreken me wat minder aan en de leeuwen in ‘Leeuwin spelend met twee jonge leeuwen (school van P.P. Rubens) lijken niet echt. Dat staat zelfs op het bordje bij het schilderij. Veel dieren figureren echter als voedsel. Stilleven met vissen, met wild. Vogels op een tafel bij een kok, zwaaiend met een mes. (Snijders / Boeckhorst) Op de grond zit een forse kat die aan de kop van een dode reiger trekt. Aten mensen destijds ook reigers?

Bij het schilderij ‘Familieportret’ van Anthonie van Dyck bespreek ik met mijn oudtante de mooi geschilderde kragen. Een mevrouw vraagt mij of ik bij de lezing was. Daar heeft ze namelijk gehoord dat de kraag van de heer oorspronkelijk net zo’n plooikraag was als die van de dame. Hij is echter overgeschilderd. Aardige tip, als je goed kijkt zie je inderdaad dat de oorspronkelijke kraag anders was.

Op de bovenverdieping kijkt een bejaarde meneer dromerig naar het schilderij ‘De aanbidding van de koningen’ op de verdieping lager(atelier P.P. Rubens). De meneer blijkt Vlaming te zijn. Zijn geboortehuis stond vlakbij het kasteel waar Rubens ooit gewoond had. “Dat schept een band”. Dit schilderij is zijn grote favoriet.

Wat me naast het toch wel grote aantal dieren opviel was het feit dat er veel werd samengewerkt door schilders. Niet alleen door bijvoorbeeld Rubens en zijn leerlingen ( Rubens deed soms alleen de schets en de ‘finishing touch’, de leerlingen de rest; hoe meer echter door Rubens zelf gedaan was, hoe waardevoller het schilderij). Maar ook werkten specialisten op het gebied van portret, landschap  of stilleven samen aan één schilderij. Dat is nog eens handig.

De tentoonstelling loopt nog t/m 16 maart 2012.

Meer info: www.hermitage.nl