Eline's (levens)kunstblog
Eline Vulsma over leven en kunst
Karel Appel
Categories: museum

Op de één of andere manier denk ik bij Karel Appel (1921-2006) altijd aan zo’n schilderij:

Een naïef, kinderlijk werk met vrolijke kleuren. Dit schilderij heet ook toevallig ‘Kind IV’. Maar Appel heeft ook best veel zwart gebruikt in zijn werk. Daar kwam ik achter bij de tentoonstelling in het Haagse Gemeentemuseum ‘Karel Appel – Retrospectief’.

De tentoonstelling is niet chronologisch opgebouwd, maar naar thema. Zo zijn er zalen voor ‘naakt’, ‘landschap / stadsgezicht’ en ‘kind, dieren, vroege abstractie, Cobra’. De beroemde Cobra periode wordt enigszins gerelativeerd, aangezien die maar 3 jaar duurde op een kunstenaarsbestaan van 60 jaar.

Ook wordt aandacht besteed aan het feit dat Appel zeker niet ‘maar wat an rotzooide’,  een beroemde uitspraak van hem uit een interview uit 1955 en later ook een documentaire van Jan Vrijman uit 1961. Er worden voor het eerst tekeningen van Appel getoond die als voorstudie hebben gediend voor schilderijen. In de kunstwereld van de jaren ’50 werd verwacht van kunstenaars dat het artistieke proces een directe expressie zonder vooropgezet plan zou zijn.

Grappig genoeg waren het met name de doeken waar veel zwart in zat (of weinig kleur) die de meeste indruk op me maakten.

‘Japans landschap no 1’ (1997) bijvoorbeeld, dat eigenlijk in Toscane geschilderd is. Appel gaf zijn schilderijen pas achteraf een titel, gebaseerd op de associaties die het werk opriep. De ondertitel luidt: ‘Een tijdelijk vaarwel’. Het lijkt alsof de witte wolk voorover tuimelt naar de zwarte voorgrond. Een intrigerende compositie.

Ook interessant is het tweeluik ‘Ontmoeting met God’ (1981). Wie van de twee is God? Het zal die grote wel zijn dan, die uitreikt naar de kleine. De kleine figuur lijkt vastgenageld te zijn op zijn plek. Er is een behoorlijke ruimte tussen beide, het lijkt erop dat ze elkaar niet bereiken. Maar het zou ook andersom kunnen zijn, God die vriendelijk maar ook een tikje meewarig kijkt naar de mens die hem (tevergeefs?) probeert te bereiken.

Dat ‘uitreiken naar de ander’ komt ook terug in het schilderij ‘twee figuren’ (1958).

Er is uiteraard ook volop kleur in deze tentoonstelling. Zeer de moeite waard, nog tot en met 16 mei 2016 te zien.

Meer informatie: www.gemeentemuseum.nl


Comments are closed.