Bij mijn bezoek aan de Spitalfields markt in Londen kwam ik even verderop een opvallend beeld tegen. Een standbeeld van een geit op een stel betonnen kratten. Het is in 2010 gemaakt door kunstenaar Kenny Hunter en heet ‘I Goat’. Eenmaal thuis heb ik gezocht naar informatie over de kunstenaar en de betekenis van het beeld.

Hunter (1962) woont en werkt in Glasgow. Hij studeerde kunst en beeldhouwen aan de Glasgow School of Art van 1983-1987. Hij heeft verschillende beeldhouwwerken in opdracht gemaakt voor de openbare ruimte in Schotland. Hunter is zowel geïnteresseerd in traditie als moderniteit.

Het beeld ‘I Goat’ kwam als winnaar uit de bus van de eerste Spitalfields Sculpture Prize 2010. Het werd onthuld op 20 januari 2011, op het Bishops Square vlakbij de Spitalfields markt. Het is de bedoeling dat het er 18 maanden staat, waarna het geplaatst wordt in een nieuw te vormen beeldenpark met de winnaars van 2010 en daarna. Hunter verdiende 45.000 pond met het beeld.

Hunter liet zich inspireren door de rijke sociale geschiedenis van Spitalfields. De geit staat symbool voor de verschillende generaties migranten die hun toevlucht hebben gezocht tot deze wijk en er vorm aan hebben gegeven. De geit moet vervolging en opoffering symboliseren, daarmee weerspiegelend hoe elke nieuwe groep immigranten met conflicten en armoede te maken kreeg, maar uiteindelijk een nieuw thuis vond in Londen.

Bij de onthulling voegde de kunstenaar er nog aan toe dat geiten geassocieerd worden met non-conformisme en onafhankelijk denken. Dat is volgens hem ook van toepassing op de inwoners van Londen in het algemeen en die van Spitalfields in het bijzonder.

Dat zijn natuurlijk prachtige woorden en deze dierenliefhebber ziet graag veel beelden van dieren. Maar de positieve symboliek die een geit wordt toegedicht komt mij toch wat vreemd over. Ik stel me voor dat dit beeld ergens op een plein in Amsterdam Nieuw-West was onthuld, ook met de woorden dat het beestje symbool zou staan voor de verschillende groepen immigranten. Volgens mij had het beeld er niet lang gestaan. Maar misschien vergis ik me, wie zal het zeggen. Lang leve de geit.

Je kunt gerust een hele week Londen doorbrengen in musea, zoveel is er te zien. Maar zelfs als het regent kun je ook nog een paar leuke markten bezoeken; er zijn er een paar die (grotendeels) overdekt zijn: Camden Lock market en Old Spitalfields market.

De Camden Lock market is een heel apart geval, ten noordwesten van het stadscentrum. Een deel van de markt is overdekt en gelegen in oude pakhuizen en onder een treinviaduct. Het is verdeeld in een paar afdelingen. Eén ervan heet ‘stables market’. Tussen de winkeltjes wemelt het van de levensgrote paardenbeelden. Die zijn tamelijk recent geplaatst, in 2009. Ze moeten de historie van het gebouw benadrukken; het was ooit een paardenhospitaal. Het aanbod in de winkeltjes vond ik persoonlijk niet veel soeps, maar die beelden zijn wel heel apart en een bezoekje waard.

Een mozaïekbankje, geen paardenthema.

En nog meer paardenbeelden…

Er is ook nog een niet overdekte markt. Ook daar veel toeristische- en Waterlooplein meuk, dus de portemonnee bleef gespaard. Gezellig is het wel. Je kunt het combineren met een wandeling langs het nabijgelegen Regent’s canal, een heuse Londense gracht. Wie aan het einde van de wandeling de moeite neemt om Primrose Hill te beklimmen, heeft een aardig uitzicht over Londen.

Voor liefhebbers van antiek is daar gelukkig de Old Spitalfields market in Oost Londen. Op donderdag tref je hier een heleboel kramen aan met allerlei soorten antiek en curiosa. Verder zijn er handelaren met o.a. tassen, kleding en foto’s. Horeca is ook hier ruim aanwezig.

Mijn blik werd getrokken door een porseleinen borrelglaasje in de vorm van een vossenkop. De verkoper legde me uit dat het een jaren ’80 replica was van een antiek exemplaar. Desondanks was het een collector’s item voor 60 pond. Vond ik net wat te veel voor een impulsaankoop en ach, ik verzamel nou eenmaal geen porselein en geen borrelglaasjes. Verderop een mooi art deco beeld, maar te groot voor in de koffer. Volgende keer beter. 

Meer informatie over beide markten:

www.camdenlockmarket.com

www.camdenlock.net

www.oldspitalfieldsmarket.com

Het Victoria and Albert Museum, kortweg V&A, is niet het eerste museum dat je als toerist in Londen bezoekt. Voorop staan natuurlijk het British Museum, 2x Tate en de National Gallery. Maar het V&A is voor de gevorderde Londen bezoeker beslist de moeite waard. Qua omvang kan het zich meten met het British Museum, dus neem de tijd. De collectie bestaat uit kunst- en design uit alle windstreken, vooral oud, maar ook hedendaags.

De toegang tot het museum zelf  is gratis. Alleen de tijdelijke expositie kost geld (12 pond). Ik bezocht de tentoonstelling “British Design 1948-2012: Innovation in the Modern Age”. In tegenstelling tot in de rest van het museum mocht je hier niet fotograferen. Dat had ik niet direct in de gaten, vandaar hieronder toch / alleen de foto van een British design bankje. Ik ben geen kenner, dus ik had het niet herkend als design.

Veel bekende en onbekende voorwerpen waren uitgestald. De Mini bijvoorbeeld, een klassieker onder de auto’s. Kleding van popsterren als David Bowie, een Sinclair computer, een Dyson stofzuiger. Helaas dook ook Damien Hirst weer even op, al past hij wellicht beter bij het onderwerp design dan bij de kunst. Ook Brits ontwerp is mijn favoriete moderne gebouw in Londen: The Gherkin. Er stond een maquette, hieronder de foto in het echt.

Het V&A is gevestigd in een prachtig oud gebouw. Zaal na zaal vol met glaswerk, beelden, schilderijen, aziatica, sieraden, zilver, kleding, etc. etc. Hieronder een kleine greep uit de collectie.

Tudor zilver.

Modern zilver.

Fractal table II, 2007-2011. UK / België.  Op een computer ontworpen en met een 3D printer uitgevoerd. Ontwerp Platform (G. Oberfell en J. Wertel) en Matthias Bär.

Cabbage chair, 2008, Japan. Ontworpen en gemaakt door Nendo (Oki Sato).

Hibbert C. Binney, The Spirit of Gaiety, 1904. Dit beeld stond oorspronkelijk in het tweede Gaiety Theatre in Londen. Het theater stond op de kruising van Aldwych en Strand.

Boeddhabeeld.

Mozaïek.

Trap en schilderingen.

Lino Tagliapietra, “Bilbao”, 2001.

Toots Zynsky, “Dondolante Serena”, 2000.

Zaal met replica van Trajanus’ zuil uit Rome.

Replica Mercurius en Psyche, oorspronkelijk door Adriaen de Vries (1545-1626).

Sieraden.

Laurence Xu, Evening dress, 2011. Deze jurk is een combinatie van oost en west. De pasvorm is westers, het drakenmotief oosters. De drakenjurk was een formeel kledingstuk dat aan het hof van de Chinese keizer werd gedragen bij feestelijke gelegenheden.

Spider silk cape, Madagascar, 2011. Ontwerp plus uitvoering: Simon Peers en Nicholas Godley. De sjaal en de cape zijn gemaakt van natuurlijk goudkleurig spinrag gemaakt door het vrouwtje van de ‘golden orb-weaver’ spin.

Binnenplaats museum.

Het is eigenlijk onmogelijk om een goed overzicht te geven van wat er allemaal te zien is. In elk geval kan ik het museum van harte aanbevelen.

Meer info over het V&A: www.vam.ac.uk

Metrohalte: South Kensington

Con art – Why you should sell your Damien Hirsts while you can

Wie een werk van Damien Hirst in huis heeft, kan ‘m het beste zo snel mogelijk van de hand doen, aldus Julian Spalding.  Hirst is de belangrijkste hedendaagse vertegenwoordiger van de ‘con art’, wat kan staan voor ‘contemporary conceptual art’. Maar Spalding gebruikt het in de andere betekenis van ‘con’: bedrog. Julian Spalding, ik kende hem niet, is een bekende in de Britse kunstwereld. Hij was o.a. directeur van diverse musea en verder is hij bekend als schrijver en recensent. In zijn 44 pagina’s tellende boekje richt hij zijn pijlen op de conceptuele kunstwereld.

Dat doet hij op een onderhoudende manier, het boekje leest als een trein. Het enige wat jammer is, is dat hij sterke argumenten om de con artists te ontmaskeren afwisselt met zwakke. Om met dat laatste te beginnen: het is van geen belang dat moderne kunstgalerieën vaak in zulke lelijke daglichtarme gebouwen zitten. Weliswaar ziet Spalding een overeenkomst met de inhoud van die galerieën, het geëxposeerde, maar overtuigend vind ik het niet. Ook zijn bezwaar dat Joseph Beuys zijn oorlogsverleden verzweeg en er een romantisch heldenverhaal van maakte, is hoogstens iets wat de man onsympathiek maakt. Voor de (aldus vervalste) betekenis van zijn ‘ready-made’, een slee met toebehoren, maakt het wat mij betreft geen verschil. Zelfs als zijn verhaal over een redding op een slee door Tartaren na een vliegtuigcrash waar was geweest, was de slee in kwestie nog steeds geen kunst.

Gelukkig komt Spalding ook met sterke argumenten en achtergronden, waarvan een enkele voor mij een eye-opener was. Conceptuele kunst bestaat vaak uit alledaagse objecten die grotendeels intact gelaten worden, hoogstens gegroepeerd. Soms volgt er nog een bewerking, die evenmin leidt tot kunst. Bijvoorbeeld de haai op sterk water van Hirst. Maar altijd is het voorzien van een vaag of banaal verhaal dat het object tot kunst moet transformeren. Want dat verhaal is stap 1 van de goocheltruc. Stap twee is een samenwerking tussen kunsthandel, con artists en uiteindelijk ook curatoren van moderne musea. Een handjevol mensen in de museumwereld bepaalt wat kunst is en gelooft dat het voor de bestwil van het publiek is als die kunst zich tegen het publiek richt. Deze groep heeft zich volledig geïsoleerd van de publieke opinie. De kunsthandelaren hebben belang bij expositie van hun kunstenaars in musea, want dan wordt de marktwaarde van hun werk groter. En de musea kopen de producten van deze windhandel maar al te graag. Een blik kunstenaarspoep, een stapel stenen.

Werken met de handen verliest aanzien

Hoe de belangen in de kunstwereld in elkaar grijpen werd al eerder goed beschreven in het boek ‘Shock art’ van Don Thompson. Het is een gesloten kordon, er valt veel te verliezen aan geld en reputaties. Dat is ongetwijfeld een van de redenen waarom deze ‘kunstbubbel’ maar niet wil exploderen. Spalding geeft nog een aantal interessante achtergronden voor het succes van de con art.

Ten eerste speelt de Tweede Wereldoorlog een rol. Realistische kunst was door de promotie ervan door nazi’s en communisten in een kwaad daglicht komen te staan. Maar de belangrijkste reden kon wel eens zijn dat ‘making skills’, handvaardigheid, in West Europa in laag aanzien is komen te staan. In de jaren ’70 en ’80 verdwenen veel industrieën en beroepen waar werken met de handen van belang was. Het onderwijs volgde deze trend. Zo kon het uiteindelijk gebeuren dat op sommige kunstopleidingen de aankomende studenten geen portfolio meer hoefden te laten zien. Een interview bepaalde de geschiktheid. “This is an open invitation to bull-shitters.” zoals Spalding het fraai omschrijft.

Spalding houdt een vurig pleidooi voor ‘the artistic voice’ van de echte kunstenaars. Die ontbreekt in het ‘werk’ van Hirst, dat overigens hoofdzakelijk door assistenten wordt gemaakt. Hirst heeft zichzelf als merk gelanceerd en met veel succes. Hij brengt alleen geen echte kunstwerken voort. Door Spalding wordt hij voortreffelijk gefileerd. Toevallig kwam ik laatst een klein stukje tegen in een blad voor de communicatiebranche, over de overzichtstentoonstelling van Hirst in het Tate Modern. De kop luidt: “Marketingstrateeg Hirst in Tate”. Zo is het maar net.

Het glas dat kunst werd

Spalding stelt de vraag of we het conceptuele niet gewoon naast de echte kunst kunnen laten bestaan. Zijn antwoord is ontkennend. De houding van con art ten opzichte van echte kunst is namelijk niet onschuldig. Hij noemt een voorbeeld van een glas dat ooit in een vitrine in een galerie werd getransformeerd tot kunst. Hoe? Door er een label aan te hangen met de vraag of het glas wel of niet een eik was. Een museum kocht het aan voor 2000 pond. Het geeft het destructieve karakter aan van de con art. Als je met een foefje een gewoon glas tot kunst kunt verheffen, waarom zou je het ooit nog proberen te schilderen? Het devalueert alles waar de echte kunst voor staat zoals kwaliteit, vaardigheid, diepte, betekenis, persoonlijke visie, herkenbaarheid en ontwikkeling van een kunstenaar. De con art verdringt steeds meer de echte kunst uit galerieën en musea, talentvolle echte kunstenaars krijgen minder kans.

Aan het begin en het einde van het boekje zegt Spalding dat hij het kleine jongetje is dat roept dat de keizer naakt is. Het sprookje van de onzichtbare kleding van de keizer is de rode draad van zijn verhaal. Hoe zeer ik hem die rol ook zou gunnen, volgens mij is dat tamelijk optimistisch. In zijn eigen Engeland is al weer geruime tijd een soort verzetsbeweging tegen het grote kunstbedrog, genaamd de Stuckists. Tot nog toe krijgen ze blijkbaar geen poot aan de grond.

Buiten de genoemde argumenten van Spalding zie ik nog een reden waarom de kunstbubbel niet uiteen wil spatten. De houding van het publiek. Enerzijds heb je de rijken die zich laten foppen door de con artists. Bang om niet hip te zijn? Of om een interessante investering te missen? Wie zal het zeggen. En dan is er nog Jan Publiek, die de moderne kunst in de ban heeft gedaan. Op internetfora wordt weliswaar heftig gemopperd op pindakaastapijten, maar die geluiden ziet de zelfbenoemde kunstelite alleen maar als bevestiging van de eigen status. Kunst is niet belangrijk genoeg om de straat voor op te gaan, of het moeten de mensen zijn die demonstreren tegen kortingen op kunstsubsidies. Naar mijn mening is de grote instemming van Jan Publiek met die bezuinigingen mede te wijten aan de wijdverbreide aanwezigheid van con art. Moge het licht in de kunstwereld snel doorbreken.

Con art -Why you should sell your Damien Hirsts while you can, Julian Spalding, ISBN 9781475088434. Verkrijgbaar via Amazon.com

Zie ook mijn eerdere blogs over dit onderwerp:

http://www.elineskunstblog.nl/2011/01/stuckism/

http://www.elineskunstblog.nl/2011/01/nieuwe-kunst-of-nieuwe-kleren/

De Eland Axel Krehler doek witte poes

Wat kun je zoal doen na de Paasbrunch? Je kunt in de file gaan staan naar de Keukenhof of naar een woonboulevard. Maar een bezoekje brengen aan een kijkdag van een veilinghuis kan natuurlijk ook. Op Eerste Paasdag was mijn tweede bezoek aan De Eland. Het was gezellig druk. Ook dit keer weer een greep uit het aanbod, dat deze week geveild wordt.

Bovenstaand doek komt uit de boedel van zangeres Imca Marina. Het staat als volgt in de catalogus:

KREHER AXEL ges. poezen doek 49 x 59 cm. (2X) -TV opname: Cash op Zolder- Collectie Imca Marina.
Richtprijs: 500-700 €
Catalogusnummer: 9076

Van de twee poezen doeken in dit veilingkavel vind ik deze het mooist. Van afstand lijkt het net een foto. Fraaie lichtval op de haren van deze witte poes.

MOLEVELD PIET (1919-1976) ges. l.o. stilleven met witte bessen in tinnen kan rustend op Perzisch tapijt doek 30 x 405 cm.
Richtprijs: 150-250 €
Catalogusnummer: 5256

HOLLANDSE SCHOOL Koningin Beatrix doek 278 x 226 cm.
Richtprijs: 1000-1500 €
Catalogusnummer: 5146

Dit doek is vooral groot, de gelijkenis met onze koningin vind ik persoonlijk niet heel erg goed geslaagd.

87 delen porseleinen Satsuma servies met flora en fauna decor Japan Meiji-periode ca. 1910 (div. kwal.)
Richtprijs: 400-600 €
Catalogusnummer: 3731

Mooi servies, maar is het ook bedoeld om te gebruiken? Je bent haast bang om iets te breken. Aan de andere kant valt de richtprijs ook wel weer mee, voor 87 stuks.

Polychroom houten sculptuur van Maria h. 145 cm.
Richtprijs: 200-400 €
Catalogusnummer: 38

Wat is dat voor beest aan Maria’s voeten?

Blikken beschilderde trapraceauto 50-er jaren. -TV opname: Cash op Zolder- Collectie Imca Marina.
Richtprijs: 200-300 €
Catalogusnummer: 9077

Deels porseleinen pendule met bronzen draken op klauwpoten h. 70 cm.
Richtprijs: 500-1000 €
Catalogusnummer: 22

PRAS BERNARD (GEB. 1952) ges. r.o. Einstein zeefdruk 81 x 73 cm.
Richtprijs: 500-800 €
Catalogusnummer: 5617

Ibanez GSA 60 elektrische gitaar
Richtprijs: 100-150 €
Catalogusnummer: 3838

Squier Bullet elektrische gitaar
Richtprijs: 100-200 €
Catalogusnummer: 3837

Schildering op wanddoek met voorstelling van Boeddha waar omheen geborduurde florale motieven. 125 x 77 cm.
Richtprijs: 100-200 €
Catalogusnummer: 786

De eigenlijke naam van een dergelijk doek is ‘thangka’. Een Tibetaans boeddhistische wanddoek voor religieus gebruik.

CHINESE SCHOOL 2 honden 120 x 60 cm.
Richtprijs: 200-400 €
Catalogusnummer: 400

Grappig artikel dit, een losse deur met hondjes erop.

Creme aardewerk sculptuur van cupido met duif h. 43 cm. (D)
Richtprijs: 50-100 €
Catalogusnummer: 3793

Dit is vreselijke kitsch, maar hij is zó leuk!

GARSOUX P. ges. l.o. herfstbos doek 80 x 100 cm.
Richtprijs: 150-200 €
Catalogusnummer: 5568

DRIMMELEN KEES VAN ges. zuilengalerij doek 100 x 100 cm.
Richtprijs: 100-200 €
Catalogusnummer: 5773

Dit schilderij trok mijn aandacht vanwege de poging tot combinatie van realisme met abstract. Ik vroeg me af of ik hier te maken had met een collega-abstrealist. Over Van Drimmelen is op internet bar weinig te vinden en zijn eigen website is ‘onder constructie’. Wat ik aan foto’s van zijn werk zie is het surrealistisch.

Stel Travertin marmeren sculpturen van sfinxen op console h. 120 br. 100 d. 40 cm.
Richtprijs: 5000-7000 €
Catalogusnummer: 742

Kost wat, maar dan heb je ook wat.

FRANSE SCHOOL ges. r.o. straatgezicht Parijs doek 88 x 120
Richtprijs: 200-400 €
Catalogusnummer: 5766

TAYLOR met sign. r.o. polospelers doek 58 x 90 cm.
Richtprijs: 30-50 €
Catalogusnummer: 5774

Leuk geschilderd, zit beweging in.

Houten Schwarzwalder boekenkast met gestoken beren h. 200 br. 143 d. 50 cm. (defecten)
Richtprijs: 200-300 €
Catalogusnummer: 663

De kast zelf was hier en daar beschadigd, maar het houtsnijwerk was mooi.

BROUWER PETER ges. l.o. boten aan meer doek 80 x 100 cm.
Richtprijs: 150-250 €
Catalogusnummer: 5764

MIRO ges. in druk compositie litho 30 x 24 cm.
Richtprijs: 100-200 €
Catalogusnummer: 5326

De veiling vindt plaats t/m zondag 15 april. Meer informatie via www.deeland.nl

Waarom kiest een religie voor een martelwerktuig als logo? Ik heb het natuurlijk over het Christendom. Een logo of uithangbord zegt iets over de identiteit van een bedrijf of instelling. Althans, dat is meestal de bedoeling.

Het kruissymbool is in ons deel van de wereld omnipresent en vertrouwd. Eigenlijk denk je er nauwelijks over na, net zo min als over het logo van Coca Cola of Volkswagen. Het is er gewoon.

Het was een flink beeld van Jezus aan het kruis op een klein pleintje in het Belgische Vielsalm dat me voor het eerst aan het denken zette. Wat zegt dat kruis, met of zonder Jezus eraan over het Christelijk geloof? Wat communiceert het?

Bij een persoon die de marteldood sterft aan een kruis denk ik aan: pijn, lijden, vergankelijkheid, haat, wreedheid. Natuurlijk ken ik het vervolg uit de Bijbel: Christus stond op uit de dood en nam volgens de theorie daarmee de menselijke zonden op zich.

Het kruissymbool zie ik vooral als teken van, letterlijk, martelaarschap. Kijk eens hoe onze held geleden heeft. Maar het is voor alles een symbool van aardse wreedheid.

Is zo’n martelkruis nou het beste symbool voor Jezus’ leer? De kern daarvan is volgens mij: naastenliefde, vergeving en leven na de dood. Daarom heb ik een liefdevolle kruisvariant geschilderd die recht doet aan zijn voornaamste boodschap.

Jezus is in mijn variant een vrolijk jochie dat het raam naar het hiernamaals wijd open zet. “Kijk! Achter me is de hemel.” Hij stuurt een vredesduif de wereld in als symbool voor zijn boodschap. De regenboogkleuren verwijzen naar de regenboog als verbond tussen God en de mensen. En wat betreft die zonden: daar moeten we zelf hard aan werken, je krijgt de hemel niet cadeau!

Tijdens een wandeling langs de Haarlemmerdijk en omgeving kwam ik allerlei soorten muurkunst tegen. Van sommigen daarvan zijn de kunstenaars bekend, althans via internet te vinden.

De eerste ‘creatie’ die ik zag was misschien niet eens als kunst bedoeld. Het waren opvallende verfspatten op de zijgevel van een huis bij het Eerste Marnixplantsoen. Had de bewoner soms ruzie met de buren? Afgezien van de lelijke graffiti eronder is het spateffect van de roze verf wel grappig.

Muurschildering Lijnbaansgracht, ontwerp kunstenares Vanessa Jane Phaff.

Muurschildering pleintje nabij Vinkenstraat en naast de Mouthaansteeg (richting Haarlemmerdijk.) Evenals de volgende muur hoort die bij het werk ‘Duizend Zonnen’ van kunstenaar Roland Schimmel.

De schilderingen zijn in 2009 gemaakt in opdracht van woningbouwvereniging De Key.

De Mouthaansteeg zelf is ook voorzien van muurkunst.

Mooi portret van een mij onbekende dame.

Nog twee portretten. Die ene lijkt wel op een filmster van vroeger, maar wie ook al weer?

Hé, daar duikt de dame met bril even verderop in de Vinkenstraat nog eens op. Het was een kleurrijke wandeling.

Een Twitterberichtje maakte me attent op een kunstproject met spinnen op de NDSM werf in Amsterdam Noord. Het toeval wilde dat ik diezelfde middag een afspraak had bij een ontwerpbureau in Kraanspoor. Even kijken dus. Toen ik van de pont af fietste stond er een meneer met miniflyertjes die de haastige reizigers naar het spinnenproject probeerde te lokken. Dat lukte aardig, er was redelijk wat aanloop.

Even verderop was een vlakte met heel veel zwartmetalen spinnen. Gezien de naam van het project, 365spiders, zullen het er 365 geweest zijn. Tegen de achtergrond van de vervallen werf waande je je even in een filmdecor. Prachtig effect. Ze krioelden op de grond, klommen in een lantaarnpaal en het mooiste was de verzameling die op de muur van een van de gebouwen zat, met de suggestie dat ze via een gat uit het gebouw kwamen.

Nu ben ik vrij kritisch als het gaat om conceptuele werken. Het bijeenbrengen van een grote hoeveelheid van dezelfde voorwerpen levert mijns inziens niet automatisch beeldende kunst op. Zo had een grote energieleverancier onlangs op het Museumplein 5000 windmolentjes geplaatst om een windenergieproduct onder de aandacht te brengen. Fraai gezicht en als er geen reclamebureau achter had gezeten maar een kunstenaar, dan was het klakkeloos als beeldende kunst geaccepteerd.

De 365 spinnen konden me echter wel bekoren. Dat ik een groot spinnenliefhebber ben helpt wel mee. Maar de manier waarop ze waren neergezet leverde gewoon een spectaculair surrealistisch beeld op. Op de website van kunstenaar / stedenbouwkundige Jeroen Heester staat ook nog een uitgebreide fotoreportage waaruit blijkt dat ‘ie ze stuk voor stuk zelf met de hand heeft gemaakt. Mooi gedaan, chapeau! Over de betekenis mag hij nog wat duidelijker zijn wat mij betreft. Het heeft iets te maken met “de verrijking van het rationele stedelijke landschap met het ingrediënt Emotie.”

Volgens de verklaring op de website was dit een try-out die Heester nog eens wil herhalen. Hij zoekt vrijwilligers om mee te helpen met het plaatsen van de spinnen. Ik ben benieuwd waar de spinnen nog meer gaan opduiken. Het zal wel lastig zijn om dit effect te evenaren. Juist de desolate omgeving van het NDSM terrein bezorgde de spinnen (waarvoor men nou eenmaal algemeen bang is) een extra lading. Hopelijk vindt het Stadsdeel het goed dat dit terrein blijft zoals het is. Alle vernieuwingen van de afgelopen jaren zijn prima voor Noord, maar de charme van zo’n rafelrandje mag toch niet verdwijnen.

website: www.365spiders.com

Beklemmend, dat was het eindoordeel van mijn vriendin over de tentoonstelling in het Cobramuseum: Klee en Cobra. Het begint als kind. Dat was ik met haar eens, maar waar lag dat aan? Cobra kunst komt vaak juist nogal vrolijk over, zeker als je denkt aan het werk van Corneille. Toen ik mijn foto’s thuis bekeek viel me op dat er geen enkel werk van Corneille tussen zat. Was ik er aan voorbij gelopen of hing het er gewoon niet?

Wat die foto’s betreft wil ik het Cobramuseum complimenteren met het beleid. Je mag foto’s maken, alleen flitsen mag niet. Dat is bij mijn weten tamelijk uniek voor een Nederlands museum. Voor mijn kunstblog is dat natuurlijk reuze handig, maar ik denk dat het los daarvan een goede zaak is. Als iemand enthousiast is over een bepaald kunstwerk en dat op Facebook zet, is dat weer gratis reclame voor het museum.

De tentoonstelling vergelijkt het werk van de Zwitserse kunstenaar Paul Klee (1879 – 1940) met dat van de Cobra kunstenaars. Zowel Klee als Cobra zijn geïnteresseerd in de expressie van kinderen.

Paul Klee herontdekt bij toeval zijn eigen kindertekeningen als hij 22 jaar is. In die tekeningen vindt hij precies de natuurlijke, authentieke expressie en directheid die hij zoekt. Hij ziet in kindertekeningen en etnologische kunst een oerbegin van de kunst.

Klee is een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor de Cobra kunstenaars (oprichting 1948). Cobra stelt vrijheid en plezier in kunst centraal. De beweging zet zich af tegen de heersende orde en breekt met artistieke regels en tradities.  Het kind wordt het ideaal voor de kunstenaars, want dat uit zich in tekeningen op een spontane manier, zonder last te hebben van maatschappelijke normen en bestaande ideeën. Ze hebben een directe beeldtaal zonder pretenties.

Hoe is het dan mogelijk, dat een tentoonstelling die gebaseerd is op kindertekeningen, beklemmend overkomt? Wie langs een willekeurig raam van een basisschool loopt, zal weinig beklemmends zien in de opgehangen kindertekeningen.

Het antwoord is eigenlijk vrij simpel. Het is zowel Klee als de Cobra kunstenaars heel goed gelukt om de stijl van kindertekeningen te imiteren. Weliswaar zie je aan de compositie en het kleurgebruik vaak dat het geen echte kindertekening (of schilderij) is, maar ze komen een eind in de richting. Zeker de (volwassen) tekeningen van Klee zijn nauwelijks van ‘echt’ te onderscheiden. Maar wat ze dwars zal hebben gezeten is dat ze niet meer over een kinderziel beschikten. Of zoals mijn vriendin het verwoordde: het leek op tekeningen van kinderen met een erg nare jeugd!

Voor de perfecte kindertekening moet je niet alleen een onbekommerde tekenstijl hebben; het is misschien nog wel belangrijker om de volwassen ballast uit je ziel tijdelijk opzij te schuiven. En dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Overigens hangen er ook schilderijen van Klee die een stuk vrolijker zijn dan de tekeningen. Die lijken qua stijl dan weer minder op kinderkunst.

(Schilder – titel – jaartal ziet u door met de muis over het plaatje te gaan.)

De tentoonstelling duurt nog t/m 22-4-2012. Meer info op www.cobra-museum.nl

Searching for Utopia heet het beeld van Jan Fabre dat nu meer dan een half jaar de kruising van de Apollolaan en de Beethovenstraat siert. Aanvankelijk deel van de ArtZuid beeldenexpo, bleef hij achter op verzoek van een aantal buurtbewoners. Het idee was om fondsen te werven om het beeld voor Amsterdam Zuid te behouden. Aangezien ik het een opvallend beeld vind en hoop dat het er kan blijven, vroeg ik me af of het geld al binnen zou zijn. En ik ging nog eens een keer kijken.

Ook op een bewolkte dag glimt de grote bronzen schildpad je tegemoet. Op zijn rug zit Jan Fabre zelf, ook in brons. Veel mensen lopen voorbij zonder het gevaarte een blik waardig te gunnen. Maar er zijn er ook die even stilstaan en foto’s nemen. Langslopende kinderen blijven zeker staan om te kijken.

Wat ik fascinerend vind aan het beeld is dat het zo anders is dan de andere kunst in de openbare ruimte in Amsterdam. Het is ook zo onNederlands. Logisch misschien, de kunstenaar is een Belg. Het is een groot, sprookjesachtig, glimmend gouden object. Erger kun je zo’n beetje niet bedenken in een calvinistisch land als Nederland. Het staat weliswaar in Amsterdam, maar dan nog. En zowaar is er iets van actie om het te mogen houden.

Hoe het met die actie staat had ik graag willen weten, maar mijn mail aan de Stichting ArtZuid bleef tot op heden onbeantwoord. Volgens een berichtje op de website ZieZoZuid was de deadline 1 januari 2012. Een derde van het bedrag was al toegezegd door bedrijven. Maar tweederde van het tonnen kostende werk moest worden opgebracht door de bewoners van Zuid.

Hoeveel het beeld precies kost, daar kwam ik achter via een Belgische site, nieuwsblad.be : € 325.000,- Het is niet zo dat de Belgen beter geïnformeerd zijn over de Amsterdamse schildpad – ze hebben er zelf ook een! In de kustplaats Nieuwpoort staat, pal aan het strand en uitkijkend over zee, exact hetzelfde beeld met exact dezelfde titel. Hun schildpad staat er al wat langer. Het is geplaatst in het kader van kunsttriënnale Beaufort 2003.

Als ik zeg ‘exact’ hetzelfde doe ik de waarheid enig geweld aan. Nieuwpoort zit met het probleem dat het beeld niet bestand is tegen zand, regen en wind. De schildpad heeft last van verregaande oxidatie en de bronzen bovenlaag bladdert af. In samenspraak met de kunstenaar gaan ze het beeld een beschermlaag geven en ook een nieuwe plek – niet meer aan het strand. Dat is een tegenvaller, want volgens de wethouder van cultuur maakt de locatie deel uit van het kunstwerk. Het schijnt sowieso een enorme publiekstrekker te zijn.

Terug naar de Apollolaan. Nu ik de foto’s uit Nieuwpoort heb gezien, denk ik dat het beeld beter tot zijn recht zou komen als het wat meer ruimte rondom zou hebben. Vlak achter ‘m staat namelijk een herdenkingsmonumentje voor gefusilleerden in de Tweede Wereldoorlog. En hij kijkt niet uit op een zee, een strand of een flink grasveld, maar op een stroom verkeer. Gezien de beschikbare ruimte in Zuid moet het geen probleem zijn om hem een meer ‘ utopische’ plek te geven. Alleen dat geld nog. Zodra ik meer weet vul ik deze blog aan.

Zie ook: http://www.elineskunstblog.nl/2011/07/artzuid/

Website ArtZuid www.artzuid.nl